Spreuken 20
Eerlijkheid en waarheid1 Wijn is een spotter, sterkedrank een onruststoker,
ieder die daardoor gaat zwalken, is niet wijs.2 De verschrikking die van de koning uitgaat, is als het brullen van een jonge leeuw:
wie zijn toorn over zich haalt, zondigt tegen zijn leven.3 Het strekt een man tot eer zich buiten onenigheid te houden,
maar iedere dwaas zal zich er juist in mengen.4 Vanwege de winter ploegt een luiaard niet,
daarom zal hij bedelen in de oogst, maar dan is er niets.5 De raad in het hart van een man is als diepe wateren,
maar iemand met inzicht zal hem naar boven halen.6 Menig mens roept zijn eigen goedertierenheid uit,
maar wie zal een betrouwbaar iemand vinden?7 Een rechtvaardige gaat zijn weg in oprechtheid,
welzalig zijn zijn kinderen na hem.8 Een koning die op de rechterstoel zit,
schift met zijn ogen alle kwaad.9 Wie kan zeggen: Ik heb mijn hart gezuiverd,
ik ben rein van mijn zonde?10 Tweeërlei weegsteen en tweeërlei efa,
ook die beide zijn voor de HEERE een gruwel.11 Ook een jongeman laat zich door zijn daden kennen
of zijn werk zuiver is en of het oprecht is.12 Een oor dat hoort en een oog dat ziet,
ook die beide heeft de HEERE gemaakt.13 Heb de slaap niet lief, anders wordt u arm,
open uw ogen, verzadig u met brood.14 Het is slecht, het is slecht, zegt de koper,
maar als hij weggaat, dan beroemt hij zich.15 Goud is er en een veelheid van robijnen,
maar lippen van kennis zijn een kostbaar kleinood.16 Neem zijn kleed als iemand borg staat voor een vreemde,
geef het in onderpand aan onbekenden.17 Leugenbrood smaakt de mens zoet,
maar daarna heeft hij zijn mond vol kiezelstenen.18 Plannen komen door overleg tot stand,
voer daarom oorlog na rijp beraad.19 Wie al lasterend zijn weg gaat, openbaart geheimen,
laat u dan niet in met hem die met zijn lippen verleidt.20 Wie zijn vader of zijn moeder vervloekt,
diens lamp zal in volslagen duisternis uitgedoofd worden.21 Als een erfenis in het begin al te snel wordt verworven,
zal er uiteindelijk geen zegen op rusten.22 Zeg niet: Ik zal het kwaad vergelden;
wacht op de HEERE, en Hij zal u verlossen.23 Tweeërlei weegsteen is voor de HEERE een gruwel,
een bedrieglijke weegschaal is niet goed.24 De voetstappen van een man zijn van de HEERE,
hoe zou dan een mens zijn weg kunnen begrijpen?25 Het is een valstrik voor een mens ondoordacht een heilige gelofte te doen,
en pas daarna de gedane geloften te overwegen.26 Een wijze koning verstrooit goddelozen
en laat het rad over hen gaan.27 De geest van een mens is een lamp van de HEERE,
die alle schuilhoeken van zijn binnenste doorzoekt.28 Goedertierenheid en trouw beschermen een koning,
en door goedertierenheid versterkt hij zijn troon.29 Het sieraad van jonge mannen is hun kracht,
en de glorie van de ouderen is de grijsheid.30 Striemen en wonden zuiveren het kwaad uit,
evenals slagen de schuilhoeken van het binnenste zuiveren.
Spreuken 211 Het hart van een koning is in de hand van de HEERE als waterbeken,
Hij neigt het tot alles wat Hem behaagt. 2 Al zijn wegen zijn iemand recht in zijn eigen ogen,
maar de HEERE toetst de harten. 3 Gerechtigheid en recht te doen
is voor de HEERE verkieslijker dan een offer. 4 Een hooghartige oogopslag en een trots hart
– het pas ontgonnen land van goddelozen – zijn zonde. 5 De plannen van wie vlijtig is, leiden alleen tot overschot,
maar al wie zich overhaast, komt slechts tot gebrek. 6 Wie met een bedrieglijke tong schatten verwerft,
is als de verwaaiende zucht van hen die de dood zoeken. 7 De verwoesting van goddelozen sleurt hen mee,
omdat zij weigeren recht te doen. 8 De weg van een mens is krom en vreemd,
maar het werk van een reine is juist. 9 Het is beter te wonen op een hoek van een dak,
dan in een gemeenschappelijk huis met een twistzieke vrouw. 10 De ziel van een goddeloze is belust op het kwade,
zijn naaste vindt geen genade in zijn ogen. 11 Als men de spotter laat boeten, wordt de onverstandige wijs,
en als men de wijze onderricht, doet hij kennis op. 12 De rechtvaardige let aandachtig op het huis van een goddeloze:
God stort goddelozen in het onheil. 13 Wie zijn oren dichtstopt voor het geroep van de arme,
ook hij zal roepen en niet verhoord worden. 14 Een gift in het verborgene houdt toorn eronder,
en een geschenk in de schoot hevige woede. 15 Voor de rechtvaardige is het een blijdschap recht te doen,
maar voor hen die onrecht bedrijven, is het een verschrikking. 16 Een mens die van de weg van het verstand afdwaalt,
zal in gezelschap van de gestorvenen rusten. 17 Wie blijdschap liefheeft, zal gebrek lijden,
wie wijn en olie liefheeft, zal niet rijk worden. 18 Een goddeloze is losgeld voor de rechtvaardige,
en de trouweloze komt in de plaats van de oprechten. 19 Het is beter te wonen in een woestijnachtig land
dan bij een twistzieke en tergende vrouw. 20 In de woning van een wijze ligt een begerenswaardige schat en olie,
maar een dwaas mens verspilt die.
Spreuken 22
De opstelling in het dagelijkse leven1 Een goede naam is verkieslijker dan grote rijkdom,
goede gunst dan zilver en dan goud.2 Rijken en armen ontmoeten elkaar,
de HEERE heeft hen allen gemaakt.3 Een schrandere ziet het kwaad en verbergt zich,
maar onverstandigen gaan voort en zullen daarvoor boeten.4 Het loon van nederigheid – de vreze des HEEREN –
is rijkdom, eer en leven.5 Dorens en strikken liggen op de weg van wie slinks is,
wie zijn leven wil bewaren, houdt zich ver daarvan.6 Oefen de jongeman overeenkomstig zijn levensweg,
ook als hij oud geworden is, zal hij daarvan niet afwijken.7 Een rijke heerst over armen,
en wie leent, wordt slaaf van de uitlener.8 Wie onrecht zaait, zal onheil oogsten,
en de stok van zijn verbolgenheid zal vergaan.9 Wie gunnend is, die wordt gezegend,
want hij geeft van zijn brood aan de armen.10 Verdrijf een spotter, en de ruzie is weg,
en het geschil zal mét de schande ophouden.11 Wie reinheid van hart liefheeft,
en vriendelijkheid van zijn lippen: een koning is zijn vriend.12 De ogen van de HEERE behoeden kennis,
maar de zaken van de trouweloze stort Hij in het verderf.13 Een luiaard zegt: Er is een leeuw op straat,
midden op de pleinen zal ik gedood worden!14 De mond van vreemde vrouwen is een diepe kuil,
hij op wie de HEERE toornig is, zal daarin vallen.15 Zit er dwaasheid in het hart van een jongeman gebonden,
de stok van de vermaning zal die ver daarvan houden.16 Wie een arme onderdrukt, maakt hem rijk,
wie aan een rijke geeft, zal alleen maar gebrek hebben.17 Neig uw oor en luister naar de woorden van wijzen,
richt uw hart op mijn kennis.18 Want het is goed dat u ze in uw binnenste bewaart,
ze zullen alle bestendig op uw lippen zijn.19 Opdat uw vertrouwen op de HEERE zal zijn,
maak ik het heden aan u bekend, ja, aan u!20 Heb ik u niet heerlijke dingen geschreven,
met raadgevingen en kennis,21 om u bekend te maken de juistheid van betrouwbare woorden,
zodat u met betrouwbare woorden kunt antwoorden aan wie u stuurden?22 Beroof de geringe niet, omdat hij gering is,
en vertrap de ellendige niet in de poort.23 Want de HEERE zal hun rechtszaak voeren,
wie hen beroven, zal Hij van het leven beroven.24 Ga niet om met een opvliegend man,
en laat u niet in met een driftig iemand,25 anders raakt u gewend aan zijn paden
en haalt u een valstrik over uzelf.26 Wees niet onder hen die handslag geven,
onder hen die voor schulden borg staan.27 Als u niets zou hebben om te betalen,
waarom zou men uw bed van onder u wegnemen?28 Verleg de aloude grensstenen niet
die uw vaderen hebben geplaatst.29 Hebt u iemand gezien die vaardig is in zijn werk?
Hij zal ten dienste van koningen gesteld worden,
maar ten dienste van onaanzienlijke lieden zal hij niet gesteld worden.